Muzeum Marino Marini we Florencji

nowe życie kościoła Świętego Pankracego

Czy Florencja to miasto dla miłośników sztuki współczesnej? Mogłoby się wydawać, że po dokonaniach Brunelleschiego, Botticellego i Michała Anioła, artyści nie wymyślą już nic nowego. A jednak! W czasie waszej wizyty w mieście możecie zrobić sobie przerwę od renesansu i cieszyć się także sztuką współczesną. Jakiś czas temu opowiadałam Wam o Collezione Casamonti, w której możecie podziwiać dzieła Michelangela Pistoletta, Jannisa Kounellisa czy Yves’a Kleina i poznać historię europejskiej sztuki w okresie powojennym. Collezione Casamonti to jednak nie jedyne florenckie muzeum zadedykowane sztuce współczesnej. Między wąskimi uliczkami dzielnicy Santa Maria Novella, w zdekonsekrowanym kościele Świętego Pankracego możecie zwiedzić Muzeum Marino Marini.

Museo Marino Marini, Florence
Muzeum Marino Marini we Florencji

Marino Marini był toskańskim rzeźbiarzem, urodzonym w Pistoi w 1901 roku. Jego twórczość spotkała się z dużym uznaniem krytyki i publiczności, dzięki czemu Marini wyrósł na jednego z najważniejszych rzeźbiarzy aktywnych w powojennej Italii. W swojej twórczości Marino Marini starał się zgłębić ludzką naturę szukając formy dla głęboko zakorzenionych w naszej kulturze archetypów. Poznajmy razem Muzeum Marino Marini!

Kim był Marino Marini?

Marino Marini był toskańskim artystą, który wychował się w Pistoi. W 1917 roku Marini zaczął swoje studia artystyczne na Akademii Sztuk Pięknych we Florencji pod kierunkiem Galilea Chiniego. Chini był jednym z najważniejszych przedstawicieli stylu Art Nouveau we Włoszech, jego uczeń, jednak, nie poszedł w ślady mistrza i nie zainteresował się secesją.

Od pierwszych lat twórczości Marini rozwijał język swojej sztuki w dialogu z tradycją florenckiego renesansu. Na jego pierwszych obrazach postaci potraktowane są w sposób monumentalny, masywny, co staje się odwołaniem do stylu Piera della Francesci. Wpływ na młodego artystę wywarły idee grupy twórców zebranych wokół pisma Valori plastici, którzy postulowali powrót do włoskiej tradycji i otwarcie krytykowali ówczesne awangardy. Do tego środowiska należeli Giorgio Morandi, Giorgio de Chirico czy Ardengo Soffici.

Pod wpływem tych idei Marini zaczął szukać nowych źródeł inspiracji i w szczególny sposób zainteresował się rzeźbą antyczną. Świat Etrusków, Antyczny Egipt, rzeźba Grecka i Rzymska wywarły ogromny wpływ na artyście. Inspiracja płynąca z antyku pozwoliła Mariniemu na wypracowanie własnego, oryginalnego języka artystycznego.

Rycerze Marina Mariniego

Od samego początku swojej działalności artystycznej, Marini skupił się w rzeźbie na tematyce związanej z archetypami, starając się wyrazić za pomocą formy wizualnej te elementy ludzkiej natury, które definiują nasze człowieczeństwo i składają się na naszą tożsamość. Poprzez te poszukiwania artysta zdefiniował dwie figury, postać rycerza z jednej strony i figurę Pomony, bogini płodności, z drugiej. Figura rycerza, który dumnie ujeżdża swojego konia stała się dla rzeźbiarza symbolicznym przedstawieniem cnoty, obrazem uczciwej i prawej ludzkości, która dominuje nad światem natury. Bogini płodności Pomona, natomiast, przedstawia pierwotną seksualność, niewinność i wolność.

Marino Marini, Pugile, 1935
Marino Marini, Bokser, 1935, bronz.
Rzeźba ta była pierwszym sukcesem międzynarodowym Mariniego. Wygrała ona Grand Prix na Wystawie Światowej w Paryżu w 1937 roku.

Przedwojenne dzieła Mariniego charakteryzują się harmonijnymi kompozycjami, które zdradzają wiarę autora w istnienie pewnego porządku i równowagi w świecie. We wczesnych figurach rycerza widać wyraźnie pewną zgodę i jedność między jeźdźcem a koniem. Ich relacja bazuje się na szacunku i spokoju, nie ma w niej ani śladu przemocy czy walki. Ta wczesna wizja wyraża przekonanie autora o harmonii i prawości, którym poddaje się cywilizacja. Druga Wojna Światowa dogłębnie wstrząsnęła światem artysty i zburzyła wiarę w porządek i równowagę.

Marino Marini i Druga Wojna Światowa

W 1940 roku Marino Marini był już uznanym artystą. Wykładał na Akademii Albertina w Turynie a od 1941 przeniósł się do Mediolanu, aby objąć katedrę na Akademii Sztuk Pięknych Brera. To właśnie w Mediolanie Marini doświadczył brutalności wojny. W 1942 roku rozpoczęły się bombardowania alianckie w regionie Lombardii. We wrześniu 1942 roku ofiarą bomb padła pracownia artysty, znajdująca się w Willi Królewskiej w Monzy. W bombardowaniu Marini stracił bezpowrotnie wiele z prac z młodości i z pierwszych lat twórczości.

Po tym tragicznym wydarzeniu Marini wraz żoną zdecydowali schronić się w Szwajcarii i przenieśli się do Tenero, niedaleko Locarno. Ta wymuszona przeprowadzka miała jednak pozytywny wpływ na rozwój kariery rzeźbiarza. W Szwajcarii Marini poznał Alberta Giacomettiego i nawiązał kontakty ze szwajcarskim środowiskiem artystycznym. Dzięki temu w kolejnych latach uczestniczył w wystawach w Bazylei i w Bernie.  

W 1947 roku Marini stworzył nową serię Rycerzy. Już w tych pierwszych powojennych dziełach widać zaczątek zmiany stylistycznej. Figury konia i jeźdźca stają się silnie stylizowane i zaczynają podlegać sztywnej architekturze. Postać jeźdźca zaczyna wyrażać energię i witalność.

Marino Marini, Cavaliere, 1947
Marino Marini, Rycerz, 1947, bronz.

Cuda

Cuda stanowią kolejny krok w rozwoju formy Rycerzy. Marini rozpoczął pracę nad tą serią w 1952 roku a we florenckim muzeum możecie podziwiać kilka wersji tej dynamicznej kompozycji. Cuda Mariniego obrazują zerwanie harmonii między koniem a jeźdźcem. Tym razem zwierzę próbuje wyrwać się spod kontroli, walczy przeciw chcącemu go zdominować mężczyźnie. Symbolicznie Cuda przedstawiają kondycję ludzkości w powojennej rzeczywistości.

Marino Marini, Miracolo, 1949-1960.
Marino Marini, Cud, 1959-1960 (odlew post-1980).

Jedną z dramatycznych konsekwencji Drugiej Wojny Światowej była utrata równowagi. W powojennej sztuce Mariniego człowiek przedstawiony jest jako kompletnie zagubiony, jego egzystencja zamieniła się w walkę przeciw niewidzialnym siłom. Od lat ‘50tych Marini pracował nad stopniową de-kompozycją form. Jego rzeźby stawały się coraz bardziej zgeometryzowane, prawie kubistyczne. Napięcie między figurami dodało kompozycjom dynamiki i podkreśliło dramat.

Z czasem ewolucji podległa także sama powierzchnia rzeźb. Wcześniej gładki brąz stał się coraz bardziej nierówny, popękany, pełen bruzd. Ta ostatnia faza twórczości rzeźbiarza wyraża napięcie, szamotanie się z rzeczywistością i stanowi ciekawą odpowiedź na problem, z którym borykali się powojenni artyści: jak tworzyć sztukę po dramacie i horrorze Drugiej Wojny Światowej? Na pytanie to Marini odpowiedział sztuką, z której zniknęła optymistyczna wizja porządku rządzącego cywilizacją. Ład został zastąpiony przez rozpad, de-kompozycję i nie-porządek.

Marino Marini, Miracolo, 1952.
Marino Marini, Cud, 1952.

Wizyta w Muzeum Marino Marini we Florencji pozwoli Wam poznać twórczość rzeźbiarza i zaobserwować rozwój jego stylu w różnych okresach życia. Ostatnie lata życia Marini poświęcił na zapewnienie ochrony własnej twórczości. W 1979 roku w Pistoi powstało centrum dokumentacji poświęcone rzeźbiarzowi, które działa do dziś jako Fondazione Marino Marini. Rok później Marini podarował bogatą kolekcję własnych dzieł urzędowi miasta Florencja. Artysta zmarł niedługo później, 6 sierpnia 1980 roku.

Florencji zabrało parę lat zorganizowanie nowego muzeum. Przestrzenią wybraną, aby wystawić w niej kolekcję Mariniego, stał się zdekonsakrowany w 1808 roku kościół Świętego Pankracego. Remont budynku rozpoczął się w 1982 roku a prace powierzono dwóm architektom, Lorenzowi Papiemu i Brunowi Sacchiemu. Zaprojektowali oni serię otwartych przestrzeni połączonych schodami i podwieszonymi przejściami, zapraszając zwiedzających do eksploracji kolekcji w sposób nieuporządkowany i wolny. Muzeum Marino Marini zostało otwarte we Florencji w 1988 roku.

Marino Marini, Cavallo, 1954
Marino Marini, Koń, 1942.
W tle widać obraz Mariniego Żonglerzy z 1954 roku.

Kolekcja muzeum pozwala na dogłębne poznanie twórczości tego wyjątkowego toskańskiego rzeźbiarza. Znajdziecie w niej zarówno figury Pomony z wczesnych lat działalności, jak i serie Rycerzy. Możecie podziwiać kilka wersji kompozycji z cyklu Cudów a rzeźby Mariniego zestawione są w dialogu z jego obrazami i grafikami. Wizyta w muzeum to fascynująca podróż po świecie artysty.

Cappella Rucellai w San Pancrazio

W czasie zwiedzania muzeum możecie zwiedzić także Kaplicę Rucellaich, w której znajduje się grób Giovanniego Rucallaiego zaprojektowany przez Leona Battistę Albertiego w 1467 roku. Architektoniczna struktura nagrobka jest wzorowana na świątynii Anastasis, która dekoruje grób Chrystusa w Jerozolimie. Projekt ten jest zupełnie wyjątkowy i opowiem Wam o nim w przyszłości w oddzielnym artykule!

Muzeum Marino Marini

Piazza San Pancrazio
Florencja

godziny otwarcia: sobota, niedziela i poniedziałek 10:00-19:00 (ostatni wstęp o 18:30)
tel: +39 055 219432
email: prenotazioni@museomarinomarini.it
strona internetowa: https://museomarinomarini.it/

Chcesz zwiedzić Muzeum Marino Marini w moim towarzystwie? Skontaktuj się ze mną! Chętnie zorganizuję twoje zwiedzanie z przewodnikiem!